Budd economaidd a chymunedol o ynni’r tonnau

Mae adroddiad sydd wedi ei gomisiynu gan Lywodraeth y DU yn cadarnhau’r potensial o fudd economaidd sylweddol o ynni llif llanw. Fel lleoliad allweddol ar gyfer cynhyrchu trydan o ynni’r môr, ar unig ardal i edrych ar ddatblygu yn y maes, gall Ynys Môn chwarae rhan bwysig yn y diwydiant i’r dyfodol.

Yn ôl yr adroddiad sydd wedi ei chyhoeddi gan The ORE Catapult, mae diwydiannau ynni morol yn cynnig potensial sylweddol ar gyfer creu swyddi, yn ogystal â sicrhau gostyngiad sylweddol mewn allyriadau carbon a chostau.
Roedd Menter Môn wedi adnabod y potensial hwn cyn belled yn ôl â 2014 gyda sicrhau les ar gyfer y parth datblygu Ynys Môn, a sefydlu Ynni Môr Morlais.

Gyda phrosiect Morlais bellach yn ei drydedd flwyddyn – mae Menter Môn wedi penodi tîm prosiect profiadol er mwyn symud datblygiad parth Môn yn ei flaen. Mae’r tîm yn obeithiol y bydd canfyddiadau’r adroddiad y mis hwn yn cryfhau achos Morlais a’r rhagolygon ar gyfer denu cefnogaeth refeniw.

Mae cynllun Morlais, sydd wedi ei gefnogi gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Datblygu Ranbarthol Ewrop, hefyd wedi sicrhau arian ar gyfer caniatáu a datblygu gan Awdurdod Digomisiynu Niwclear, Cyngor Sir Ynys Môn, a datblygwyr tyrbinau. Y cam nesaf ar gyfer Menter Môn yw ceisio denu buddsoddiad pellach er mwyn adeiladu seilwaith ar gyfer parth Morlais ac i ymgynghori yn ehangach.

Mae saith datblygwr rhyngwladol eisoes yn cydweithio gyda Morlais, o wledydd yn cynnwys yr Iseldiroedd, Iwerddon a chyn belled â Chanada a’r Unol Daleithiau.

Dafydd Gruffydd yw Rheolwr Gyfarwyddwr Menter Môn, dywedodd: “Rydym yn croesawu canfyddiadau’r adroddiad – mae’n newyddion da i Ynys Môn ac i Morlais sydd â’r potensial i arwain yn fyd-eang ar ynni morol. Sicrhau budd economaidd a chymunedol i Fôn sy’n ein gyrru ni. Mae hyn yn allweddol i’n gwerthoedd ni fel sefydliad ac i’n gweledigaeth ar gyfer Morlais.”

Mae John Idris Jones yn Gyfarwyddwr Prosiect gyda Morlais, dywedodd: “Mae’r adroddiad hwn yn rhoi rhagolwg cadarnhaol ar gyfer datblygu diwydiant newydd yma ym Môn – ac mae hyn i’w groesawu fel carreg filltir arwyddocaol. Mae’n rhaid i ni wneud yn fawr o’r cyfle ddaw o ynni’r môr – rydym mewn sefyllfa unigryw i sicrhau bod Ynys Môn a’r ardal yn ehangach yn chwarae rhan byd eang yn y diwydiant hwn.”

Bydd adroddiad The ORE Catapult yn cael ei chyflwyno i Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol Llywodraeth San Steffan, yn ogystal â Llywodraeth yr Alban a Chymru. Y gobaith yw y bydd yn arwain at gefnogaeth llywodraeth, gan gynnwys cefnogaeth refeniw ar gyfer y dyfodol.