Datblygwyr technoleg llif llawn yn arwyddo cytundeb gyda Morlais

Mae prosiect ynni llanw Môn, Morlais, wedi llwyddo i sicrhau tri chytundeb newydd gyda datblygwr technoleg ynni morol rhyngwladol gan roi hwb sylweddol i’r cynllun.

Mae’r cytundeb yn dod wedi misoedd o drafodaethau gyda dau gwmni o Ffrainc, sef SABELLA a HydroQuest a chwmni Magallanes o Sbaen. Mae’r tri yn gobeithio gosod eu dyfeisiadau ar raddfa fasnachol yn y parth oddi ar arfordir gorllewinol Ynys Môn.

Mae Morlais yn cael ei redeg gan fenter cymdeithasol lleol, Menter Môn a chyda’r potensial i fod yn un o safleoedd ynni llanw mwyaf y byd. Mae cam cyntaf y prosiect yn anelu at sicrhau caniatâd er mwyn datblygu’r parth. Bydd yr ail gam yn rhoi’r isadeiledd yn ei le fel y gall datblygwyr, gan gynnwys y tri phartner newydd, weithredu eu dyfeisiadau yn y safle.

Cwmni cynllunio a datblygu technoleg llanw o Lydaw, gogledd Ffrainc yw SABELLA. Eu dyfais, sef y tyrbin D10-1000 oedd y cyntaf o’i fath i gael ei gysylltu i’r grid yn Ffrainc. Gyda thechnoleg 1MW wedi ei brofi allan yn y môr ers 2015 mae SABELLA yn edrych i ymestyn a thargedu safleoedd fel Morlais ar gyfer eu dyfeisiadau.

Yn ôl Jean-Christophe, Cyfarwyddwr Masnachol SABELLA: “Rydym wedi bod yn dilyn y gwaith ar brosiect uchelgeisiol Morlais ers 2016 ac yn falch iawn i fod yn rhan ohono fel datblygwr. Rydym yn edrych ymlaen at gael cydweithio gyda thîm Morlais a rhan-ddeiliaid eraill er mwyn sicrhau llwyddiant y sector yng Nghymru. Mae adnoddau llanw gwych ym Môn sy’n ddelfrydol i ni beilota arae llanw, cam allweddol yn natblygiad y diwydiant. ”

Mae HydroQuest hefyd wedi eu lleoli yn Ffrainc, wedi bod yn datblygu technoleg hydro ers 2001. Mae’r cwmni o Grenoble yn datblygu tyrbinau ar gyfer afonydd a’r môr ac yn bwriadu gosod eu tyrbin llanw 1MW ym mharth Morlais.

Meddai Jean-François Simon, o HydroQuest: “Rydym yn falch iawn o fod yn gweithio gyda Morlais ar y cynllun hwn er mwyn gwireddu potensial ynni llanw oddi ar arfordir Ynys Môn. Fel busnes rydym yn falch iawn o’n henw da fel cwmni sy’n arloesi, wrth i ni barhau i edrych am ddulliau newydd i ddatblygu ein technoleg i gynhyrchu trydan mewn ffyrdd cost effeithiol a dibynadwy. Mae’r cytundeb hwn gyda Morlais yn caniatáu i ni wneud yn union hynny.”

Lansiwyd Magallanes Renovables yn 2009, yn Galisia, Sbaen. Mae’r cwmni wedi datbllygu technoleg sy’n gallu defnyddio ynni’r llanw mewn ffordd cost effeithiol ac sy’n hawdd ei gynnal a chadw. Yn dilyn cyfnod o ymchwil a phrofi yn y Ganolfan Profi Ynni Morol Ewropeaidd yn ynysoedd Orkney, mae Magallanes bellach yn edrych am gyfle i ddatblygu ymhellach ar raddfa fwy gyda Morlais.

Alejandro Marques yw Prif Weithredwr Magallanes, dywedodd: “Mae hyn yn newyddion gwych i ni fel busnes ac rydym yn ddiolchgar i Menter Môn am eu hymrwymiad. Wedi sawl blwyddyn o ymchwil a phrofi diweddar yn yr Alban rydym bellach yn edrych ymlaen at gael bod yn rhan o’r prosiect yng Nghymru sydd â’r potensial i fod yn un o ddatblygiadau ynni lanw mwyaf y byd.

“Mae sgiliau, adnoddau a chadwyn gyflenwi leol yn allweddol i ddatblygwr fel ni – a byddwn yn ddibynnol arnynt trwy gydol y broses. Mae prosiect Morlais yn cael ei ddatblygu yn un o ardaloedd gorau yn y byd ar gyfer ynni llanw, ond mae gan Gymru hefyd y sgiliau a’r arbenigedd sydd ei angen er mwyn symud y sector yn ei flaen. Mae arwyddo’r cytundeb hwn yn gam pwysig i ni ac yn gychwyn perthynas fydd gobeithio yn sicrhau datblygiad sector fydd yn dod a budd economaidd i Ynys Môn, yn ogystal â chyfrannu at darged carbon sero Llywodraeth y DU erbyn 2050, a’r angen byd i eang i leihau llygredd ac allyriadau tanwydd ffosil.”

Dywedodd Gerallt Llewelyn Jones, Cyfarwyddwr Morlais: “Mae’r cytundebau hyn gyda thri datblygwr newydd yn dangos hyder go iawn yn ein prosiect mewn cyfnod anodd i bawb – ac rydym yn falch iawn o fod yn gweithio gyda SABELLA, HydroQuest a Magallanes. Maen nhw yn gwmnïau uchel eu parch a bydd y tri yn dod ag arbenigedd sylweddol gyda nhw pan fyddwn yn symud i ail gymal y prosiect. Mae’n gyfnod cyffrous i fod yn rhan o sector ynni morol gyda phwyslais cynyddol ar newid hinsawdd a cheisio canfod ffyrdd amgen o gynhyrchu trydan – rydan ni yn Morlais yn awyddus a barod i chwarae ein rhan”

Mae Morlais wedi’i ariannu’n rhannol gan Gronfa Datblygu Ranbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru. Mae gan y prosiect y potensial i gynhyrchu hyd at 2540MW dros amser – digon ar gyfer tua 180,000 o gartrefi.